Yeqa uye kokuqukethwe
Compliance 15 imiz yokufunda ·

Umhlahlandlela Wokuthobela Umthetho Kazwelonke Wezikweletu | Iningizimu Afrika

Umhlahlandlela osebenzayo wokuthobela we-NCA wabanikezeli bezikweletu baseNingizimu Afrika, abadayisi, kanye nabeluleki bezikweletu ohlanganisa izibopho, izilawuli, kanye namazinga okurekhoda.

Ukuhambisana noMthetho Kazwelonke Wezikweletu akuxoxiswana ngawo kunoma ubani osebenza embonini yezikweletu yaseNingizimu Afrika. Abahlinzeki bezikweletu, abeluleki ngezikweletu, nabadayisi bezikweletu babhekene nezimfuneko eziqinile zokulawula ezibusa ukuthi bazihlola kanjani izicelo, izinqumo zamadokhumentari, kanye nokugcina amarekhodi. Nokho amafemu amaningi akuthola kunzima ukuhlangabezana nalezi zibopho ngokungaguquki ngenxa yokuthi athembele ezinqubweni ezenziwa ngesandla, imibhalo esabalele, kanye nokugeleza komsebenzi wesikhashana okwenza ukuthobela umthetho kube umthwalo osebenzayo esikhundleni sesici esakhelwe ngaphakathi sokusebenza.

I-National Credit Regulator ilindele ukubona indlela yokwenza izinqumo engaguquki, imibhalo efanele, ukulandeleka kwemiphumela, kanye nezizathu ezicacile zazo zonke izinqumo zezikweletu. Uma kwenzeka ukucwaningwa kwamabhuku noma kuvela izikhalazo, amafemu kufanele akwazi ukukhombisa ukuthi alandele inqubo efanele, asebenzise imibandela ngendlela efanele, futhi agcine amarekhodi aphelele. Ngaphandle kwezindlela ezihlelekile zokuhlola izikweletu kanye nokugcinwa kwamarekhodi, ukuhlangabezana nalokhu okulindelekile kuba nzima futhi kucindezele. Lo mhlahlandlela uveza izibopho eziwumongo zokuthobela ngaphansi koMthetho Kazwelonke Wezikweletu, uchaza ukuthi abalawuli babhekeni ngesikhathi sokucwaninga amabhuku, futhi ubonisa ukuthi izinqubo ezihlelekile zingashintsha kanjani ukuthobela umthetho kusuka emthonjeni wokukhathazeka kube umphumela wemvelo wemisebenzi emihle.

Uhlaka loMthetho Kazwelonke Wezikweletu

UMthetho Kazwelonke Wezikweletu (uMthetho wama-34 wezi-2005) waqala ukusebenza ngoNhlangulana wezi-2007, ulungisa kabusha indlela isikweletu esinikezwa futhi siphathwe ngayo eNingizimu Afrika. Umthetho usebenza kubanikezeli bezikweletu, ama-credit bureaux, abeluleki bezikweletu, kanye nabadayisi bezikweletu—okuyisisekelo noma ubani obambe iqhaza ekuhloleni izikweletu, ukuhlinzeka, noma inqubo yokwelulekwa. Inhloso yayo eyinhloko ukukhuthaza ukuboleka okuqotho, ukuvimbela ukungena ezikweletini ngokweqile, nokuvikela abathengi emikhubeni engalungile kuyilapho uqinisekisa ukuthi izimakethe zezikweletu zisebenza kahle.

Umthetho usungula uhlaka lwendlela izivumelwano zezikweletu okufanele zakhiwe ngayo, yiluphi ulwazi okufanele ludalulwe kubathengi, nokuthi ukukwazi ukukhokhela izindleko kanye nokuhlolwa kobungozi kufanele kwenziwe kanjani. Iyakwenqabela ukuboleka imali budedengu, idinga ukuhlolwa okufaneleko kokukwazi ukukhokhela izikweletu ngaphambi kokwelula isikweletu, futhi iyala ukuthi abahlinzeki bezikweletu bagcine amarekhodi anele ezinqubo zabo zokuthatha izinqumo. Kubeluleki bezikweletu, uMthetho ubeka inqubo yokubuyekezwa kwezikweletu, izidingo zokuhlola ukuba nezikweletu ngokweqile, kanye nezibopho zokuxhumana ngempumelelo nabo bobabili abathengi kanye nabanikezeli bezikweletu.

INational Credit Regulator (NCR) yasungulwa ngaphansi koMthetho ukuze yengamele ukuthotshelwa kwemithetho, ibhalise abahlinzeki bezikweletu kanye nabeluleki bezikweletu, iqhube ukucwaninga kwamabhuku, kanye nokuphoqelela umthetho. I-NCR inamandla abanzi okuphenya izikhalo, idinga imibhalo, ikhokhise izinhlawulo, futhi emacaleni abucayi, isule amafemu noma idlulisele izindaba ukuze zishushiswe ngobugebengu. Ukuqonda izidingo zoMthetho kanye nokulindelwe yi-NCR kubalulekile kunoma yimuphi uchwepheshe wezikweletu ofuna ukusebenza ngokusemthethweni futhi agweme izinyathelo zokulawula.

Umthetho usebenza kanye neminye imithetho, okuhlanganisa uMthetho Wokuvikeleka Kolwazi Lomuntu Siqu (POPIA) kanye neMithetho Yehhovisi Lezikweletu, udala indawo yokulawula ebanzi. Ochwepheshe bezikweletu kufanele bazulazule ezibophweni eziningi ngesikhathi esisodwa: Izimfuneko ze-NCA zokuhlola nokudalulwa kwekhredithi, izimfuneko ze-POPIA zokuvikela idatha nokuvikeleka, kanye Nemithetho Yehhovisi Lezikweletu ukuze kugcinwe idatha nokubikwa. Ukuthobela umthetho akuyona inketho, futhi imiphumela yokungathobeli ingaba mibi kakhulu.

Izibopho Ezibalulekile Zokuthobela Kwabahlinzeki Bezikweletu

Abahlinzeki bezikweletu babhekene nezinye zezibopho eziqinile ngaphansi koMthetho Kazwelonke Wezikweletu. Isigaba 81 sidinga ukuthi ngaphambi kokungena esivumelwaneni sesikweletu, umnikezi wesikweletu (wemali-mboleko) kufanele enze ukuhlola ukuthi angakhokhela yini ukuze abone ukuthi umthengi angakwazi yini ukukhokhela isikweletu esihlongozwayo. Lokhu kuhlola kufanele kucabangele izindlela zezimali zomthengi, amathuba, nezibopho, futhi kufanele kubhalwe phansi. Isigaba 82 siyakwenqabela ukuboleka budedengu—ukwelula isikweletu lapho umhlinzeki azi noma kufanele azi ukuthi umthengi akanakukwazi ukuyikhokhela noma ukuthi ukungena esivumelwaneni kuzokwenza umthengi abe nezikweletu ngokweqile.

Ukuhlolwa kokukwazi ukuthengeka akuwona umsebenzi webhokisi lophawu. Abahlinzeki bezikweletu kufanele babonise ukuthi bathathe izinyathelo ezifanele zokuqinisekisa imali engenayo yomthengi, izindleko, kanye nezibopho ezikhona. Lokhu ngokuvamile kuhilela ukubuyekeza ama-payslip, izitatimende zasebhange, nemibiko ye-credit bureau evela kubahlinzeki abafana ne-Experian, Datanamix, noma i-TransUnion. Kubahlinzeki bezikweletu abasebenzisa isofthiwe ezinikezele, ukugeleza komsebenzi okuhleliwe kungamisa le nqubo futhi kuqinisekise ukuvumelana. Ukuhlola kufanele kubhalwe phansi ngendlela ebonisa ukuthi isinqumo sifinyelelwe kanjani, iyiphi idatha eyacatshangelwa, nokuthi kungani umhlinzeki ephethe ngokuthi ikhredithi yayithengeka noma ayikwazi ukuyikhokhela.

Izidingo zokudalula zibalulekile ngokufanayo. Abahlinzeki bezikweletu kufanele banikeze abathengi izitatimende zangaphambi kwesivumelwano kanye namakhotheshini abeka ngokucacile izindleko zesikweletu, inzalo, izimali ezikhokhwayo, kanye nemibandela yokukhokha. Umthetho ucacisa ukuthi yiluphi ulwazi okufanele lufakwe nokuthi kumele lwethulwe kanjani. Ukwehluleka ukunikeza ukudalulwa okufanele kungenza izivumelwano zezikweletu zingaphoqeleleki futhi kudalule abahlinzeki ezijezisweni.

Izibopho zokugcina amarekhodi nwebela ngale kokuhlola kokuqala. Abanikezeli bezikweletu kufanele bagcine amarekhodi azo zonke izivumelwano zezikweletu, ukuhlolwa kokukwazi ukukhokhela, kanye nemibhalo ehambisanayo ngezikhathi ezinqunyiwe. Lawa marekhodi kufanele afinyeleleke ngezinjongo zokucwaninga futhi kufanele abonise ukuthi umhlinzeki ulandele inqubo efanele. Lapho i-NCR yenza ucwaningo lwamabhuku noma iphenya isikhalazo, ilindele ukubona amafayela aphelele abonisa indlela yokusebenza engaguquki, imibhalo efanele, kanye nokulandelelwa kwezinqumo.

Ukwenqatshelwa kokuboleka imali budedengu kudala izibopho eziqhubekayo. Noma ngabe ukuhlolwa kokukwazi ukukhokhela yini kwenziwa ekuqaleni, umnikezi wesikweletu (wemali-mboleko) angase atholakale ehileleke ekubolekeni budedengu uma ulwazi olulandelayo lubonisa ukuthi umthengi wayengenakukwazi ukukhokhela isikweletu noma uma umnikezi wesikweletu ehlulekile ukwenza uphenyo olufanele. Lokhu kusho ukuthi abanikezeli bezikweletu ngeke bamane bathembele ekuhloleni kokuqala—kufanele baqinisekise ukuthi izinhlelo zabo ziqinile nokuthi bangazithethelela izinqumo zabo ngokusekelwe olwazini olutholakala ngaleso sikhathi.

Izibopho Ezimqoka Zokuthobela Kwabeluleki Bezikweletu

Abeluleki ngezezikweletu basebenza ngaphansi kwesethi yezibopho ezihlukile kodwa ezibalulekile ngokulinganayo. UMthetho Kazwelonke Wezikweletu usungula inqubo yokubuyekezwa kwezikweletu njengendlela yokusiza abathengi abanezikweletu ngokweqile ukuhlela kabusha izibopho zabo futhi bagweme ukuthatha izinyathelo zomthetho. Abeluleki ngezezikweletu kufanele bahlole ukuthi umthengi usezikweletini ngokweqile yini, bakhe iziphakamiso zokuhlela kabusha isikweletu, futhi baxhumane nabanikezeli bezikweletu ukuze baxoxisane ngamalungiselelo okukhokha.

Ukuhlolwa kokuba nezikweletu ngokweqile kudinga ukuhlaziya ngokucophelela isimo sezimali somthengi. Abeluleki ngezezikweletu kufanele babuyekeze imibiko ye-credit bureau, baqinisekise imali engenayo nezindleko, futhi banqume ukuthi izibopho zomthengi ziyawedlula yini amandla akhe okukhokha. Lokhu kuhlola kufanele kubhalwe phansi kahle, kubonise ukuthi umeluleki ufinyelele kanjani esiphethweni sakhe nokuthi iyiphi idatha ecatshangelwe. I-NCR ilindele ukubona indlela yokusebenza engaguquki kuwo wonke amacala kanye nezizathu ezicacile zezincomo.

Izidingo zokubhalwa kwemibhalo zabaluleki bezikweletu zibanzi. Ifayela ngalinye lamacala kufanele libe nokuhlola kokuqala, imibiko ye-credit bureau esetshenzisiwe, ukubalwa kwezilinganiso zezikweletu neholo, iziphakamiso ezithunyelwa kubanikezeli bezikweletu, izimpendulo ezitholiwe, kanye nezivumelwano zokugcina okufinyelelwe kuzo. Ifayela kufanele lixoxe indaba ephelele: ukuthi umeluleki usihlole kanjani isimo, yini ayincomayo, nokuthi udaba lwaxazululwa kanjani. Amadokhumenti angaphelele noma angahambisani adala ingozi yokuthobela imithetho futhi angaholela esenzweni sokulawula.

Izibopho zokuxhumana nazo zibalulekile. Abeluleki ngezezikweletu kufanele bagcine abathengi benolwazi mayelana nokuqhubeka kwamacala abo, bachaze iziphakamiso ngokucacile, futhi baqinisekise ukuthi abathengi bayawaqonda amalungelo nezibopho zabo. Kufanele futhi baxhumane ngempumelelo nabanikezeli bezikweletu, banikeze ulwazi oludingekayo futhi baphendule imibuzo ngokushesha. Ukuxhumana okungekuhle kungabambezela izinqumo, kukhungathekise bonke abathintekayo, futhi kudale nezizathu zezikhalazo.

Izibopho zokubika ze-NCR zidinga ukuthi abeluleki bezikweletu balethe imibiko evamile ngemisebenzi yabo, okuhlanganisa nenani lamacala aphethwe, imiphumela ezuziwe, nanoma yiziphi izinkinga okuhlangatshezwane nazo. Le mibiko isiza i-NCR ukuthi iqaphe imboni futhi ihlonze izitayela noma izinkinga. Ukwehluleka ukuhambisa imibiko noma ukuhambisa ulwazi olungalungile kungaholela ekujezisweni noma ekusulweni kokubhaliswa.

Inqubo yokwelulekwa ngezikweletu iyinkimbinkimbi, ibandakanya amaqembu amaningi, izimfuneko zomthetho, kanye nezikhathi eziqinile. Abeluleki bezikweletu abathembele ezinqubweni ezenziwa mathupha, imibhalo esabalele, noma ukugeleza komsebenzi wesikhashana bakuthola kunzima ukuhlangabezana nalezi zibopho ngokungaguquki. Isofthiwe yokwelulekwa ngezikweletu ebeka idatha yecala endaweni eyodwa, ebeka ukulinganisa, futhi egcina izindlela zokuhlola eziphelele kubalulekile ukuze kuthotshelwe esikalini.

Iqhaza Lomlawuli Kazwelonke Wezikweletu

INational Credit Regulator iyinhlangano eyinhloko ephoqelela uMthetho Kazwelonke Wezikweletu. Indima yayo idlulela ngalé kokubhalisa nokwengamela—iqapha ngenkuthalo ukuthotshelwa kwemithetho, iphenya izikhalo, ihlole ukucwaninga, futhi ithathe izinyathelo zokuphoqelela lapho kutholakala ukwephulwa kwemithetho. Ukuqonda lokho i-NCR ekulindele kanye nendlela esebenza ngayo kubalulekile kochwepheshe bezikweletu abafuna ukugcina ukuma okuhle.

Izidingo zokubhalisa ziyahlukahluka ngendima. Abahlinzeki bezikweletu kufanele babhalise ne-NCR ngaphambi kokuthi banwebe ngokusemthethweni isikweletu. Abeluleki ngezikweletu kumele baqedele ukuqeqeshwa, baphumelele izivivinyo, futhi bagcine ukubhaliswa ukuze baziqeqeshe. Abadayisi bezikweletu kumele nabo babhalise futhi bahambisane nezidingo eziqhubekayo. Inqubo yokubhalisa ibandakanya ukukhombisa ukuthi umfakisicelo uyaziqonda izibopho zakhe futhi unezinhlelo ezikhona zokuhlangabezana nazo.

Amandla okucwaninga abanzi. I-NCR ingacela noma imaphi amadokhumenti ahlobene nezinqumo zezikweletu, ukuhlolwa kokukwazi ukukhokhela, noma amafayela wamacala. Ingenza ukuhlola endaweni, ixoxisane nabasebenzi, futhi idinga iziNCAzelo ngezinqumo noma izinqubo. Ukucwaningwa kwamabhuku kungase kube yinjwayelo noma kucushwe izikhalazo, futhi kungagxila ezimeni ezithile noma emaphethini okuziphatha abanzi. Amafemu angakwazi ukukhiqiza amarekhodi aphelele, ahambisanayo abhekana nengozi enkulu.

Izenzo zokuphoqelela zisukela kuzixwayiso nezaziso zokuthobela imithetho kuya ezinhlawulo nasekusulweni kokubhaliswa. Emacaleni abucayi abandakanya ukuboleka imali budedengu noma ukungalandeli umthetho ngendlela ehlelekile, i-NCR ingadlulisela izindaba ukuze zishushiswe ngobugebengu. Imiphumela idlulela ngale kwezijeziso zezezimali—ukwesulwa kokubhaliswa kusho ukuthi inkampani ayikwazi ukuqhubeka nokusebenza, futhi ukugwetshwa kobugebengu kunesibopho somuntu siqu kubaqondisi nabaphathi.

Okulindelwe yi-NCR kucacile: indlela yokusebenza engaguquki, imibhalo efanele, ukulandeleka kwezinqumo, kanye nokuthethelelwa kwemiphumela. Lapho bebuyekeza amafayela, abacwaningi mabhuku babheka ubufakazi bokuthi zonke izinqumo zenziwa kusetshenziswa inqubo ephindaphindwayo, ukuthi inqubo yabhalwa phansi, nokuthi umphumela ungachazwa ngokusekelwe kudatha etholakalayo. Amafemu angabonisa izindlela ezihlelekile nezindlela zokucwaninga eziphelele zihamba kangcono kunalawo athembele ezinqubweni zesikhashana noma amarekhodi angaphelele.

Ukulungiselela ukuhlolwa kwe-NCR kufanele kube umsebenzi oqhubekayo, kungabi ukuklwebhana ngomzuzu wokugcina. Amafemu akha ukuthobelana nokugeleza komsebenzi wawo kwansuku zonke, agcine amarekhodi ahlelekile, futhi angakhiqiza izindlela zokucwaninga ezihambisanayo lapho ecelwa anciphise ubungozi futhi abonise uchwepheshe. Umgomo awukona ukugwema ukuhlolwa kwamabhuku—uwukuba ukulungele futhi ubonise ukuthi inhlangano izithatha ngokungathi sína izibopho zayo.

Ukulungela ukucwaningwa kwamabhuku kanye nokugcinwa kwamarekhodi

Ukulungela ukucwaningwa kwamabhuku kuncike ekubeni namarekhodi aphelele, afinyelelekayo, futhi ahambisanayo akhombisa ukuhambisana noMthetho Wezikweletu Kazwelonke. Abacwaningi mabhuku babheka izici ezimbalwa ezibalulekile: indlela yokusebenza engaguquguquki kuzo zonke izimo ezifanayo, ukulandeleka kwezinqumo zokuthola idatha, imibhalo efanele yokuhlola nemiphumela, kanye nezizathu ezicacile zokuthi iziphetho zifinyelelwe kanjani.

Indlela yokusebenza engaguquki isho ukuthi amacala afanayo aphathwa ngezindlela ezifanayo. Uma abathengi ababili abanamaphrofayili afanayo befaka isicelo sekhredithi, inqubo yokuhlola kufanele ifane, noma ngabe imiphumela ihluka ngokuya ngezimo ezithile. Abacwaningi mabhuku bafuna ukubona ukuthi inkampani inezinqubo ezichaziwe nokuthi lezo zinqubo ziyalandelwa. Izindlela zesikhashana noma ezingaguquki ziphakamisa amafulegi abomvu futhi ziphakamisa ukuthi izinqumo zingaba ngokunganaki noma zingafaneleki.

Ukulandeleka kudinga ukuthi zonke izinqumo zingaxhunywa kudatha eyazisile. Yimiphi imibiko ye-credit bureau ekhishiwe? Adonswa nini? Ubani owabadonsa? Yiluphi ulwazi oluvela kuleyo mibiko olusetshenziswe ekuhloleni? Kwahunyushwa kanjani lokho kwaziswa? I-LINK_0_ kufanele iphendule le mibuzo ngokucacile. Uma imibiko igcinwa njengama-PDF kumadrayivu abiwayo noma imicu ye-imeyili, ukulandeleka kuba nzima. Amasistimu amisiwe agxiviza izenzo zesikhathi, azibalulela ku-opharetha abathile, futhi axhumanise izinqumo zomthombo wedatha adala izindlela zokuhlola eziqinile.

Amadokhumenti kufanele aphelele futhi ahambisane nesikhathi. Amanothi abhalwe emasontweni noma izinyanga ngemva kokwenziwa kwesinqumo awathembekile kunemibhalo eyakhiwe ngaleso sikhathi. Ukuhlola ukukwazi ukukhokhela kufanele kubonise izibalo, izilinganiso ezicatshangelwayo, kanye nokucabanga okusetshenzisiwe. Amarekhodi ezinqumo kufanele achaze ukuthi kungani isicelo sigunyazwe, sinqatshiwe, noma sidluliselwe, futhi kufanele sibhekisele kudatha ethile esekela leso siphetho. Imibhalo engaphelele iphakamisa ukuthi inqubo efanele ayilandelwanga.

Ukulungiswa kwemiphumela kusho ukuthi abacwaningi mabhuku bangaqonda ukuthi kungani kufinyelelwe esinqumweni esithile. Uma isicelo sinqatshiwe, ifayela kufanele libonise ukuthi yiziphi izici eziholele kulowo mphumela. Uma isiphakamiso sokuhlelwa kabusha kwesikweletu senziwe, kufanele kucace ukuthi umeluleki unqume kanjani ukuthi imigomo ehlongozwayo yayifanelekile. Izizathu ezingacacile noma ezingekho zidala ingcuphe yokuthobela imithetho.

I-Credit Bureau Regulations (Umthetho 19) icacisa izikhathi zokugcinwa kwedatha yekhredithi. Idatha yombuzo kufanele igcinwe okungenani unyaka owodwa, kuyilapho idatha yephrofayela yokukhokha kufanele igcinwe okungenani iminyaka emihlanu. Ochwepheshe bezikweletu kufanele baqinisekise ukuthi amasistimu abo okugcina amarekhodi ahambisana nalezi zidingo nokuthi idatha ingalandwa uma idingeka ekucwaningweni kwamabhuku noma izikhalazo. Izikhungo zezikweletu nazo zisebenza ngaphansi kwe-Ikhodi yokuziphatha ye-Credit Bureau Association, ebeka izindinganiso zekhwalithi yedatha namalungelo omthengi. Amasistimu aphatha ngokuzenzakalelayo izikhathi zokugcinwa futhi anikeze ukufinyelela okuvikelekile, okuseshekayo ekuthotshelweni komlando wosekelo lwedatha ngempumelelo kakhulu kunezinhlelo zokugcwalisa mathupha.

Ukuvikelwa Kwedatha kanye ne-POPIA

I-Protection of Personal Information Act (POPIA) yengeza esinye isendlalelo sezibopho zokuthobelana kochwepheshe bezikweletu. Idatha yekhredithi iwulwazi lomuntu siqu olubucayi, futhi amafemu aluphethe kufanele athobele Izidingo ze-POPIA ukuze kucutshungulwe okusemthethweni, ukuphepha, namalungelo ezihloko zedatha. Ukuqonda ukuthi i-POPIA ihlangana kanjani nemisebenzi yezikweletu kubalulekile ukuze kuthotshelwe ngokuphelele.

Ochwepheshe bezikweletu ngokuvamile basebenza njengezinhlangano ezinomthwalo wemfanelo ngaphansi kwe-POPIA—banquma injongo nezindlela zokucubungula idatha yekhredithi. Lokhu kusho ukuthi banesibopho sokuqinisekisa ukuthi ukucutshungulwa kusemthethweni, ukuthi izihloko zedatha ziyaziswa mayelana nendlela idatha yazo esetshenziswa ngayo, kanye nokuthi zikhona izinyathelo zokuphepha ezifanele. Izidingo zemvume ziyahlukahluka kuye ngomongo: ngokuvamile abathengi bavumela ukuhlolwa kwekhredithi lapho befaka isicelo sekhredithi, kodwa amafemu kusamelwe aqinisekise ukuthi ukucubungula kuyadingeka futhi kuyalingana.

Izibopho zokuphepha kwedatha zibaluleke kakhulu. I-POPIA idinga abantu abathintekayo ukuba basebenzise izinyathelo ezifanele zobuchwepheshe nezenhlangano ukuze bavikele ulwazi lomuntu siqu. Ngedatha yekhredithi, lokhu ngokuvamile kusho ukubethela lapho uphumule (usebenzisa izindinganiso ezifana ne-AES-256), ukubethela kwezokuthutha (usebenzisa i-TLS), izilawuli zokufinyelela ezisekelwe endimeni ukuze kukhawulwe ukuthi ubani ongabuka noma asebenzise idatha, amalogi okuhlola ukuze alandelele ukufinyelela nezinguquko, futhi lapho kufanele, ukufakazela ubuqiniso bezinto eziningi ukuze kuvinjelwe ukufinyelela okungagunyaziwe.

Izikhungo zezikweletu kanye nabanye abahlinzeki bezinsizakalo bangase basebenze njengabasebenzisi ngaphansi kwe-POPIA—bacubungula imininingwane egameni lezinhlangano ezinomthwalo wemfanelo. Lapho ochwepheshe bezikweletu besebenzisa izinsiza ze-bureau noma izinkundla zesofthiwe, kufanele baqinisekise ukuthi abaqhubi bayayithobela i-POPIA nokuthi kunezinkontileka ezifanele. Iqembu elibophezelekile lihlala liziphendulela ekugcineni ngokuthobela, ngakho ukukhuthala okufanele kubasebenzisi kubalulekile.

Amalungelo ezihloko zedatha ngaphansi kwe-POPIA ahlanganisa ilungelo lokufinyelela ulwazi lomuntu siqu, ilungelo lokulungiswa, nelungelo lokuphikisa ukucutshungulwa. Ochwepheshe bezikweletu kufanele babe nezinqubo ezikhona ukuze baphathe lezi zicelo ngokushesha nangendlela efanele. Lapho abathengi becela ukufinyelela kudatha yabo yezikweletu noma izinqumo zenselelo, amafemu kufanele akwazi ukubuyisa futhi anikeze ulwazi olufanele ngendlela efanele. Amasistimu ahlanganisa idatha phakathi futhi anikeze ukufinyelela okuseshekayo asekela lezi zibopho kangcono kunamafayela ahlakazekile.

Ukuhlangana kwe-NCA kanye nezibopho ze-POPIA kusho ukuthi ochwepheshe bezikweletu kufanele balinganisele izidingo eziningi. Kumelwe basebenzise idatha yekhredithi ukuze benze ukuhlolwa kokufinyeleleka okufanele (imfuneko ye-NCA) kuyilapho bevikela leyo datha futhi behlonipha amalungelo esihloko sedatha (imfuneko ye-POPIA). Amasistimu ahlelekile anikeza ukufinyelela okuvikelekile, okufundekayo kudatha yekhredithi kusiza amafemu ukuhlangabezana namasethi womabili wezibopho ngesikhathi esisodwa.

Izikhala Ezivamile Zokuthobela

Naphezu kwezidingo ezicacile zokulawula, amafemu amaningi ezikweletu akuthola kunzima ukuthobela imithetho ngenxa yezikhala ezivamile ezinqubweni nasezinhlelweni zazo. Ukuqonda lezi zikhala kusiza amafemu ukuthi abone lapho adinga ukuthuthukisa khona nokuthi kungani izindlela ezihlelekile zibalulekile.

Amadokhumenti ahlakazekile mhlawumbe inkinga evame kakhulu. Lapho imibiko yezikweletu igcinwa njengama-PDF emicungweni ye-imeyili, amanothi esinqumo ahlala ezinhlelweni ezihlukene, futhi imibhalo esekelayo igcinwa kumafolda ahlukahlukene, awukho umthombo weqiniso owodwa okhona. Abacwaningi mabhuku kufanele bahlanganise ulwazi oluvela emithonjeni eminingi, futhi ingozi yamarekhodi ashodayo noma angahambisani iyakhula. Amafemu ahlanganisa idatha yekhredithi kanye nemibhalo yezinqumo kumasistimu ahlelekile anciphisa le ngozi ngokuphawulekayo.

Indlela yesinqumo engahambisani idala izinkinga zokuthobela imithetho. Lapho abahloli abahlukene besebenzisa imibandela ngendlela ehlukile, noma lapho umhloli ofanayo asingatha amacala afanayo ngendlela ehlukile ngokuhamba kwesikhathi, kuba nzima ukukhombisa ukuthi izinqumo zilungile futhi zihlelekile. Abacwaningi mabhuku balindele ukubona izinqubo ezingaguquki, namafemu angakwazi ukubonisa lobu bungozi bokulawula. Ukugeleza komsebenzi okujwayelekile kanye nokwethulwa kwedatha okuhlelekile kusiza ukuqinisekisa ukuvumelana.

Ingqikithi yomlando engekho ingesinye igebe. Uma amafemu engakwazi ukuqhathanisa kalula imibiko yamanje yezikweletu neyangaphambili, noma lapho engakwazi ukubona ukuthi isimo somthengi sishintshe kanjani ngokuhamba kwesikhathi, ukuhlaziya kungase kungaphelele. Ingqikithi yomlando ibalulekile kubo bobabili abahlinzeki bezikweletu abahlola ukufinyeleleka kanye nabeluleki bezikweletu abalandelela inqubekelaphambili. Amasistimu agcina futhi aqhathanise idatha yomlando asekela ukuthathwa kwezinqumo okungcono nokuhambisana.

Ukulungiselela ukuhlolwa kocwaningo kudla isikhathi futhi kunephutha. Lapho ukucwaningwa kwamabhuku kumenyezelwa, amafemu avame ukuklolodela ukuze ahlanganise amafayela, athole amadokhumenti, futhi akhe kabusha izinqubo zezinqumo. Le ndlela yokusabela ikhulisa ingcindezi kanye nengozi yezimpendulo ezingaphelele noma ezingaguquki. Amafemu akha izindlela zokuhlola ezizenzakalelayo ekusebenzeni kwawo kwansuku zonke angakhiqiza amarekhodi ahambisanayo ngokufunwa, okunciphisa kokubili umzamo kanye nengozi.

Mhlawumbe igebe elibucayi kakhulu ukungabi khona kokuxhumana okucacile phakathi kwedatha yehhovisi nezinqumo. Uma imibiko yezikweletu ikhishwa kumaphothali ehhovisi futhi ilondolozwe ngokuhlukene namarekhodi ezinqumo, kuba nzima ukukhombisa ukuthi iyiphi idatha eyazisa ukuthi yiziphi izinqumo. Abacwaningi mabhuku bafuna ukubona ukuthi izinqumo bezisekelwe kudatha efanele nokuthi idatha yatolikwa ngendlela efanele. Amasistimu axhumanisa i-bureau adonsela ngqo ekuhloleni nasezinqumweni akha izindlela zokucwaninga eziqinile.

Lezi zikhala azinakugwenywa. Avela ekuthembeleni ezinqubweni ezenziwa ngesandla, amathuluzi ajwayelekile, kanye nokugeleza komsebenzi we-ad hoc. Amafemu amukela amasistimu ahlelekile aklanyelwe ukuhlolwa kwekhredithi nokuthobela angavala lezi zikhala futhi aguqule ukuthobelana nomthwalo kube umphumela wemvelo wemisebenzi emihle.

Ukwakha Ukuthobelana Kuhlelo Lwakho Lokusebenza

Ukuthobelana kufanele kube wumkhiqizo wemisebenzi emihle, hhayi umthwalo ohlukile odinga umsebenzi wokubuyela emuva. Lapho ukuhlolwa kwekhredithi kanye nezinqubo zokwenza izinqumo zakhiwe, zihlelekile, futhi zibhalwe kahle kusukela ekuqaleni, ukuthobela kuba lula ukufezeka nokugcina. Okubalulekile wukuklama ukugeleza komsebenzi okukhiqiza ngokwemvelo imibhalo, ukulandeleka, nokungaguquguquki lokho abalawuli abakulindele.

Idatha yekhredithi ehleliwe iyisisekelo. Lapho imibiko ye-credit bureau icutshungulwa ngokuzenzakalelayo futhi yenziwe ibe ngejwayelekile ibe amafomethi afanayo, abahloli babona isakhiwo esifanayo kungakhathaliseki ukuthi iyiphi i-bureau enikeze idatha. Lokhu kumiswa kusekela ukutolika okungaguquki futhi kunciphisa ukuhlukahluka okuvela kuwo wonke umuntu ofunda ama-PDF ngendlela ehlukile. Izibalo zokufinyeleleka, izinkomba zobungozi, kanye nemibandela yesinqumo kungasetshenziswa ngokufanayo, kudale ukungaguquguquki kwemvelo.

Izindlela zokuhlola ezizenzakalelayo qeda isidingo sokugcinwa kwamarekhodi mathupha. Uma konke ukudonsa kwehhovisi kufakwe isitembu sesikhathi futhi kubhekiselwa ku-opharetha othile, lapho zonke izinqumo zixhunyaniswa nedatha eyazisile, futhi lapho zonke izenzo zifakwe ngokuzenzakalelayo, umkhondo wokucwaninga uba khona ngaphandle komzamo owengeziwe. Amafemu angagxila ekwenzeni izinqumo ezinhle kuyilapho uhlelo luqinisekisa ukuthi lezo zinqumo zibhaliwe futhi ziyalandeleka.

Ukugeleza komsebenzi okuhlanganisiwe kunciphisa ubungozi bezinyathelo ezingekho noma amadokhumenti angaphelele. Lapho ukuhlolwa kwekhredithi, ukubala ukukwazi ukukhokhela, kanye nokuqoshwa kwezinqumo kwenzeka ohlelweni olufanayo, abahloli baqondiswa ngezinyathelo ezidingekayo futhi bayalwe ukuba babhale imiphumela. Uhlelo lungaphoqelela ukuthi izinkambu ezithile ziqedwe, ukuthi izibalo zenziwe, nokuthi ukulunga kuyarekhodwa ngaphambi kokuba izinqumo ziphothulwe.

Izilawuli zokufinyelela ezisekelwe endimeni ziqinisekisa ukuthi abasebenzi abagunyaziwe kuphela abangenza izenzo ezibucayi, ezisekela kokubili ukuphepha nokuhambisana. Uma ukufinyelela kunqunyelwe ngokufanelekile futhi zonke izenzo zifakiwe, amafemu angabonisa ukuthi akuthathela phezulu ukuvikela idatha nokuthi izinqubo zawo zilawulwa. Lokhu kusekela ukuthobela kwe-POPIA kanye nokulindelwe yi-NCR ekuphatheni ngendlela efanele.

Inzuzo engokoqobo yokwakha ukuhambisana nokugeleza komsebenzi iyancipha ingcindezi kanye nobungozi. Lapho kwenziwa ucwaningo, amafemu angakhiqiza amarekhodi ahambisanayo ngokushesha esikhundleni sokukrwaqula ukuze ahlanganise amafayela. Uma kuphakama izikhalazo, zingabonisa kahle ukuthi iyiphi idatha ecatshangelwe nokuthi izinqumo zifinyelelwe kanjani. Uma izinqubomgomo zishintsha, zingabuyekeza izinqubo ngendlela ehlelekile kunokuba nethemba lokuthi wonke umuntu uyazikhumbula izidingo ezintsha.

Amafemu aphatha ukuthobela umthetho njengomgomo wokuklama esikhundleni sokucabangela kamuva athola ukuthi kuba lula ukukufeza nokuyinakekela. Umgomo awukona ukwengeza ukuthobela njengesinyathelo esengeziwe—ukwakha izinqubo ezithobelana ngokuzenzakalela. Amasistimu amisiwe ahlanganisa idatha endaweni eyodwa, amise izinqubo, futhi enze imibhalo ngokuzenzakalelayo asekela le ndlela ngempumelelo.

Yenza Ukuthobelana Kube Ingxenye Yokuhamba Kwakho Komsebenzi

Umthetho Kazwelonke Wezikweletu udala izibopho ezicacile zabasebenzi bezikweletu, futhi uMlawuli Kazwelonke Wezikweletu ulindele ukubona indlela engaguquki, imibhalo efanele, nezinqumo ezilandelekayo. Ukufeza lokhu okulindelekile kudinga izindlela ezihlelekile zokuhlola izikweletu kanye nokugcinwa kwamarekhodi. Amafemu athembele ezinqubweni ezenziwa mathupha, imibhalo esabalele, kanye nokugeleza komsebenzi we-ad hoc alwela ukubonisa ukuthobela ngokungaguquki.

Amasistimu amisiwe ahlanganisa idatha yekhredithi endaweni eyodwa, enze izinqubo zokuhlola zifane, futhi agcine izindlela zokuhlola ezizenzakalelayo zishintsha ukuthobelana kusuka emthwalweni osebenzayo kube umphumela wemvelo wemisebenzi emihle. Lapho zonke izinqumo zixhunywe kudatha yomthombo, isitembu sesikhathi, futhi sibhalwe ngokuzenzakalelayo, amafemu angakhiqiza amarekhodi alungele umlawuli ngokufunwa futhi anciphise kokubili ubungozi bokusebenza nezomthetho.

Xhumana ukuze ubhukhe idemo futhi ubone ukuthi idatha yekhredithi ehlelekile nendlela yokuhlola ezenzakalelayo ingasekela kanjani izibopho zakho zokuthobela i-NCA.