Lethathamo la Tlhatlhobo ea NCR bakeng sa Baeletsi ba Likoloto

Tlhahlobo ea NCR e ka fihla ntle le tsebiso e nyane, ‘me baeletsi ba mekoloto ba itšetlehileng ka ho kenya liforomo le lirekoto tse hasantsoeng hangata ba qeta matsatsi a mangata ba lokisa se tlamehang ho ba se ntse se le teng. National Credit Regulator e hlahloba baeletsi ba mekitlane ba ngolisitsoeng ho netefatsa ho tsamaellana le Molao oa Naha oa Mekoloto, Melao ea Tlhabollo ea Likoloto, le boitlamo bo amanang le bona. Ho hloleha ha tlhahlobo ho ka bolela litsebiso tsa ho latela melao, likotlo, ho emisoa, kapa ho hlakoloa. Lenane la tlhahlobo la tlhahlobo la NCR bakeng sa baeletsi ba mekitlane le u fa mokhoa o hlophisitsoeng oa ho lula u le malala-a-laotsoe hore ha molaoli a fihla, o ka hlahisa seo a se hlokang ntle le ho tšoha. Sengoliloeng sena se hlalosa hore na tlhahlobo ea NCR e kenyelletsa eng, e fana ka lethathamo le sebetsang le hlophisitsoeng ke sebaka sa tlhahlobo, se hlalosa litlhoko tsa faele le rekoto ea lichelete, se totobatsa liphetho tse tloaelehileng, ‘me se bonts’a mokhoa oa ho itokisetsa ka nepo. Bakeng sa litaba tsa tsamaiso, sheba Tataiso ea boikamahanyo ea Molao oa Naha oa Mokoloto ea rona.

Se Audit ea NCR e Se Akarelletsang

Ho utloisisa hore na ke eng e bakang tlhahlobo, hore na ke mang ea e etsang, le seo ba se hlahlobang ho fokotsa ho se tsitse le ho u thusa ho tsepamisa boitokisetso ba hau.

Ke Eng e Hlahisang Tlhahlobo

NCR e ka hlahloba moeletsi oa likoloto e le karolo ea tlhokomelo ea kamehla, ho arabela litletlebo tsa bareki, ka mor’a khetho e sa reroang, kapa ha e na le mabaka a ho lumela hore ho se ikobele ho etsahetse. Ha ho hlokahale hore u be u entse phoso e le hore u hlahlojoe. Molaoli o hlokeha ho beha indasteri leihlo mme o tla etela sehlopha sa baeletsi ba ngolisitsoeng. Litletlebo tse tsoang ho bareki kapa bafani ba mekitlane li ka etsa hore ho hlahlojoe lifaele le lits’ebetso tsa hau. Linako tse behiloeng tsa tlaleho ea molao (joalo ka ho fana ka lipalo-palo tsa tlhabollo ea likoloto) le tsona li ka lebisa tlhokomelo haeba lipoelo li liehile, li sa fella, kapa li sa tsitsane. Ha ho na kemiso e tsitsitseng e tiisang hore u ke ke ua hlahlojoa ka selemo se itseng, kahoo ho nka selemo se seng le se seng e le selemo sa tlhahlobo ea lichelete ke mokhoa o sireletsehileng ka ho fetisisa.

Ea Etsang Tlhahlobo

Litlhahlobo li etsoa ke basebetsi ba NCR kapa bahlahlobi ba lumelletsoeng. Hangata ba tla ikopanya le uena ho hlophisa letsatsi mme ba ka bolela hore na ba batla ho bona litokomane life esale pele, kapa ba ka fihla ‘me ba kopa ho fihlella meaho le litlaleho tsa hau. U tlameha ho sebelisana ‘moho le ho hlahisa lirekoto tseo NCA le Melao ea Keletso ea Likoloto li hlokang hore u li boloke. Ho hana ho fihlella kapa ho hloleha ho hlahisa lirekoto tse hlokahalang ka bohona ho ka baka ts’ebetso ea ts’ebetsong. Ke molemong oa hau hore ntho e ‘ngoe le e’ ngoe e hlophisehe e le hore u ka arabela hang-hang le ka ho feletseng.

Seo Bahlahlobi ba Batlang ba se Batla

Bahlahlobi ba hlahloba hore na o sebetsa sebakeng sa boingodiso ba hao, hore o boloka ditlaleho tse hlokoang ke molao, hore difaele tsa dinyewe tsa hao di tshehetsa mosebetsi oo o o entseng, hore ditefello le tsamaiso ya akhaonto ya trust e dumellana le melao, le hore o tshwara dintlha tsa bareki le ditletlebo ka nepo. Ba tla etsa mohlala oa lifaele tsa linyeoe, ba hlahlobe litlaleho tsa lichelete, ba hlahlobe basebetsi le litlaleho tsa ngoliso, ‘me ba ka buisana le uena kapa basebetsi ba hau. Sepheo sa bona ke ho netefatsa hore boikoetliso ba hau bo lumellana le litekanyetso tse behiloeng ke NCA le NCR. Lethathamo le karolong e latelang le hlophisitsoe ho pota-pota libaka tsena e le hore u ka ikamahanya le boitokisetso ba hao le seo bahlahlobi ba hlileng ba se hlahlobang.

Lethathamo la Tlhahlobo ka Sebaka

Sebelisa lethathamo lena e le tokomane e sebetsang. Sheba sebaka ka seng nako le nako ‘me u lokise likheo pele tsebiso ea tlhahlobo e fihla.

Ngodiso le tumello

Setifikeiti sa hajoale sa ngoliso ea NCR se bonts’itsoe ebile se nepahetse; matsatsi a ntjhafatso a diarise.
Batho bohle ba fanang ka tlhabollo ea likoloto ba ngolisitsoe ka bomong; ha ho basebetsi ba sa ngolisoang ba fanang ka tlhabollo.
Linomoro tsa boingoliso li sebelisoa ka nepo ho ngollano, Foromo ea 17.2, le papatso.
Liphetoho leha e le life tsa ho itloaetsa lebitso, aterese, kapa lintlha tsa puisano li tsebisitsoe ho NCR ha ho hlokahala.
U bolokile bopaki ba Litlhoko tsa ho ngolisa NCR ba ho latela melao (lithuto, tumello, joalo-joalo) ‘me u ka bo hlahisa ha u botsoa.

Lifaele tsa Nyeoe le Litokomane

Nyeoe e ‘ngoe le e ‘ngoe ea tlhahlobo ea mokoloto e na le faele e inehetseng (ea ‘mele kapa ea elektroniki) e felletseng ebile e ka khutlisoa.
Faele ka ‘ngoe e na le litokomane tse hlokoang tlas’a NCA le Litlhoko tsa ho boloka lirekoto tsa NCA: kopo, tumello, litlaleho tsa ofisi, bopaki ba chelete e kenang/litšenyehelo, tlhahlobo, tlhahiso ea peakanyo, litokomane tsa lekhotla, le mangolo.
Litlaleho tsa Bureau (Experian, Datanamix, TransUnion) tse sebelisetsoang litlhahlobo li bolokiloe ka matsatsi a hlakileng ‘me ke liphetolelo tse hlileng li sebelisetsoang qeto.
Ho na le tsela ea ho hlahloba e hlakileng e hokahanyang data ea liofisi, tlhahlobo ea bokhoni ba ho e khona, le tlhahiso ea peakanyo kapa likhothaletso.
Lintlha tsa faele le liqeto tsa bohlokoa li ngotsoe ka nako ebile li hlahisoa; ha ho lintlha tse sa ngoloang kapa tse sa tsejoeng.
Lifaele li bolokoa nako e felletseng e hlokoang ke molao (ka tloaelo lilemo tse hlano ka morao ho qeto ea taba kapa joalo ka ha ho laetsoe).

Litlaleho tsa Lichelete le Akhaonto ea Tšepo

Ak’haonte e arohaneng ea trust e bolokiloe bakeng sa lichelete tsa bareki; ha ho kopane le lichelete tsa ofisi kapa tsa botho.
Poelano ea li-account tsa trust e etsoa bonyane khoeli le khoeli ‘me ea bolokoa.
Litefiso tsohle tse nkiloeng ho tsoa ho bareki li tsamaellana le moralo oa litefiso tse behiloeng ‘me li rekotoa ka nepo le ho lokafatsoa.
Ho ntša chelete ho tsoa akhaonteng ea trust ke bakeng sa mabaka a lumelletsoeng feela (litefiso ka lebaka la tloaelo, litefo ho bafani ba mekitlane joalo ka ha ho lumellanoe, ho buseletsoa) ‘me li ngotsoe.
Litlaleho tsa banka, lipampiri tsa litefiso, le litlaleho tsa tefo lia bolokoa ‘me li ka hlahisoa bakeng sa nako ea tlhahlobo.

Lipuisano tsa Bareki le Phatlalatso

Bareki ba fumane boitsebiso bo hlokahalang pele ho boitlamo (litšenyehelo, ts’ebetso, litokelo) pele ba saena.
Lipuisano tsohle tse bonahalang le bareki (mme, moo ho hlokahalang, bafani ba mekitlane) lia rekotoa kapa lia bolokoa.
Bareki ba ile ba tsebisoa ka tsoelopele le mehato e bonahalang tabeng ea bona; ho na le bopaki ba sena faeleng.
Ha ho papatso e khelosang kapa e leeme; Lipapatso life kapa life kapa liwebsaete li lumellana le ngoliso ea hau le Melao ea Boitšoaro ea CBA moo ho hlokahalang.

Ho sebetsana le Litletlebo

U na le mokhoa o ngotsoeng oa ho amohela le ho arabela litletlebo tsa bareki.
Litletlebo li ngotsoe ka letsatsi le amohetsoeng, mofuta le sephetho.
Likarabo li fanoa ka nako e loketseng ‘me li ngotsoe.
Haeba NCR e fetisetsa boipelaetso ho wena, o na le rekoto ya fetisetso le karabo ya hao.

POPIA le Tšireletso ea Lintlha

Lintlha tsa bareki le tsa mekitlane li sebetsoa ho latela POPIA; o na le motheo o hlakileng oa ho bokella le ho sebelisa litaba tsa hau.
Lintlha li bolokiloe ka mokhoa o sireletsehileng; phihlello e lekanyelitsoe ho ba e hlokang bakeng sa nyeoe kapa ho latela.
O ka bontsha hore o nahanne ka ho boloka le ho hlakolwa ho ya ka POPIA le NCA.

Basebetsi le Koetliso

Baeletsi bohle ba na le boingoliso ba hajoale le mangolo a hlokahalang.
Ho na le lirekoto tsa ntshetsopele e tsoelang pele ea profeshenale kapa koetliso moo NCR kapa mokhatlo oa hau oa setsebi o e hlokang.
Mesebetsi le boikarabello li hlakile; moifo ho basebetsi ba sa ngolisoang (mohlala, admin) ha o fetele mesebetsing e laoloang ea tlhabollo ea likoloto.

Litlhoko tsa Litokomane tsa Case File

Bahlahlobi ba tla bula lifaele tsa mehlala ea linyeoe mme ba lebelle ho bona pale e felletseng: hore na moreki o tlile joang ho uena, u entse eng, le hore na phello e bile efe. Likheo mona ke tse ling tsa mehloli e atileng haholo ea liphetho tsa tlhahlobo.

Faele e ‘ngoe le e ‘ngoe ea bareki e tlameha ho ba le bonyane tse latelang, ho latela mokhoa oa ho hlahloba likoloto le litebello tsa NCA:

Kopo le tumello: Kopo e saenneng ea tlhabollo ea likoloto le tumello bakeng sa lipotso tsa bureau le tšenolo ho bafani ba mekitlane.
Bureau e tlaleha: Litlaleho tsa sebele tse sebelisitsoeng bakeng sa tlhahlobo, ho tsoa ho ofisi e le ‘ngoe kapa tse ngata (mohlala, Experian, Datanamix, TransUnion), ka letsatsi la ho hula le khokahano e hlakileng ea tlhahlobo.
Letseno la lekeno le ditshenyehelo: Ditokomane kapa dinoutu tse tshehetsang lekeno la moreki le ditshenyehelo tse sebediswang palong ya ho fihlellwa.
Rekoto ea tekolo: Rekoto ea tlhahlobo ea ho kena sekolotong le ho khona ho e lefella, e bontšang hore na u fihletse qeto joang le hore na peakanyo bocha e sisintsoeng e nepahetse.
Tlhahiso ea ho hlophisa bocha: Tlhahiso e rometsoeng ho bafani ba mekitlane (le lihlomathiso life kapa life), hammoho le bopaki ba tlhahiso, le litokomane tsa lekhotla moo ho hlokahalang.
Ngollano: Mangolo a sehlooho le moreki le bafani ba mekitlane, ho kenyeletsoa liforomo tsa tumello, mangolo a hanang/kamohelo, le mangolo a amanang le lekhotla.
Tumellano ea litefiso le tefo: Bopaki ba tumellano ea litefiso le hore litefiso li ile tsa senoloa le ho lefisoa ho latela sebopeho se behiloeng.

Haeba lifaele tsa hau li ts’oaroe ho software ea tlhabollo ea likoloto kapa sistimi ea taolo ea litokomane, etsa bonnete ba hore sistimi e ts’ehetsa ho khutlisoa ka botlalo le hore tlhahlobo (ke mang ea entseng, neng) e bolokiloe. Bahlahlobi ba tla batla ho bona hore litokomane tse faeleng ke tsona tse ileng tsa sebelisoa nakong eo ho neng ho etsoa qeto, eseng ho nkeloa sebaka hamorao.

Lirekoto tsa Lichelete le Tumellano ea Akhaonto ea Tšepo

NCR e nka boikamaro ba akhaonto ea trust ka botebo. Ho kopanya chelete ea bareki le lichelete tsa ofisi, kapa ho hloleha ho lumellana le metsamao ea litokomane, ke tsela e potlakileng ea ho fumana liphetho tse tebileng.

Boloka ak’haonte e inehetseng bakeng sa lichelete tsohle tsa bareki. Se ke oa e sebelisa bakeng sa litšenyehelo tsa ho itloaetsa ho sebetsa. Ngola rasiti e ‘ngoe le e ‘ngoe (litefello, litefello tse tsoang ho bareki bakeng sa ho abeloa bafani ba mekitlane) le tefo e ‘ngoe le e ‘ngoe e tsoang (litefiso tse lokelang ho lefelloa, litefo ho bafani ba mekitlane, pusetso). Kopanya akhaonto ea trust bonyane khoeli le khoeli le setatemente sa banka ‘me u boloke poelano eo faeleng. Netefatsa hore phokotso ea litefello e tsamaellana le moralo o behiloeng oa litefiso le hore phokotso e ‘ngoe le e ‘ngoe e hokahane ka ho hlaka le nyeoe e itseng le tefiso eo ho lumellanoeng ka eona. Haeba bahlahlobi ba batla mohlala oa litšebelisano tsa akhaonto ea trust, u lokela ho khona ho hlahisa faele ea motheo, tumellano ea tefiso, le bopaki ba hore u na le tokelo bakeng sa ho tlosoa ha chelete ka ‘ngoe. Boloka litatemente tsa banka, lipampiri tsa depositi, le lirekoto tsa tefo bakeng sa nako eohle ea ho bolokoa e hlokoang ke NCA le boitlamo ba hao ba profeshenale.

Liphuputso tse Tloaelehileng tsa Tlhahlobo le Moo Baeletsi ba Tšoaroang

Ho tseba moo ba bang ba hlōlehang ho u thusa ho qoba maraba a tšoanang.

Lifaele tsa linyeoe tse sa phethahalang kapa tse sieo: Lifaele tse se nang tumello e saennoeng, litlaleho tsa ofisi, kapa rekoto e hlakileng ea tlhahlobo. Bahlahlobi ba ke ke ba netefatsa hore ts’ebetso e ne e lumellana haeba faele e sa bontše se entsoeng le neng.

Ha ho mokhoa o hlakileng oa tlhahlobo: Liqeto tse ke keng tsa amahanngoa le data ea bureau le lipalo tse sebelisitsoeng. Ho boloka feela litlhaku tsa ho qetela kapa li-PDF ntle le litempe tsa linako le tlhahiso ea opareitara ho etsa hore ho be thata ho bonts’a hore tlhahlobo e entsoe hantle ka nako eo.

Litlolo tsa molao tsa ak’haonte ea trust: Ho sebelisa trust account ka mabaka a sa lumelloeng, poelano ea morao-rao kapa e sieo, kapa litefiso tse sa lumellaneng le sebopeho se behiloeng kapa tumellano ea litefiso faeleng.

Ngoliso le tumello: Batho ba sa ngolisoang ba fanang ka tlhabollo ea likoloto, kapa ba sebelisang ngoliso ea moeletsi e mong ka mokhoa o sa lokelang. Lintlha tsa ngoliso tse siiloeng ke nako kapa tse fosahetseng mangolong kapa liwebsaeteng.

Litletlebo le likhokahano: Ha ho tlaleho ea litletlebo, kapa ha ho na bopaki ba hore na li rarollotsoe joang. Phatlalatso e sieo ho bareki mabapi le litšenyehelo le ts’ebetso pele ho kopano.

Tshireletso ea data: Ha ho na motheo o hlakileng oa ho boloka le ho sebelisa lintlha tsa hau, kapa ho se be le taolo ea hore na ke mang ea ka fihlelang lifaele tsa bareki. Sena se amana le POPIA ho lumellana ‘me se ntse se shejoa haholo.

Ho boloka rekoto: Lifaele kapa lirekoto tsa lichelete li senyehile kapa li lahlehile pele nako e hlokahalang ea ho e boloka e fela. Ho se kgone ho hlahisa direkoto ha o kopuwa.

Ho sebetsana le libaka tsena ka mokhoa o hlophisitsoeng ho sebelisa lethathamo le ka holimo ho fokotsa haholo kotsi ea liphello tse mpe.

Ho itokisa ka Bokhabane: Litsamaiso le Litloaelo

Boitokisetso ba tlhahlobo bo hahiloe hantle ka tsela eo u sebetsang ka eona, eseng ho tiisoa ha u fumana tsebiso.

Etsa lenane la tlhahlobo khafetsa. Rulahanya tlhahlobo ea kotara kapa habeli ka selemo moo uena kapa mosebeletsi ea ikarabellang a sebetsang karolong e ‘ngoe le e ‘ngoe ea lethathamo le ho lokisa likheo. E nke joalo ka tlhahlobo e somang.

Likahare tsa faele ea nyeoe e tloaelehileng. Hlalosa bonyane sete ea litokomane le lintlha bakeng sa nyeoe e ‘ngoe le e ‘ngoe e ncha ‘me u netefatse hore faele e ‘ngoe le e ‘ngoe e finyella litekanyetso tseo pele e koaloa. Sebelisa litempele le mekhoa e hlophisitsoeng hore ho se be letho le setseng kelellong.

Sebelisa litsamaiso tse tšehetsang melao ea tsamaiso. Lingoliloeng le lifoldara tse hlephileng li etsa hore ho be thata ho boloka mekhoa ea tlhahlobo le ho bolokoa. Keletso ea mekoloto e hahelletsoeng ka morero kapa lisebelisoa tsa taolo ea linyeoe tse tšoaeang liketso, li re li tsoa ho basebelisi, ‘me li boloka litlaleho tsa ofisi e hokahaneng le litlhahlobo li fokotsa kotsi ea litokomane tse sieo kapa tse sa lumellaneng. Sepheo ke ho ba le mekhoa e hlahisang litlaleho tse nepahetseng e le sehlahisoa sa mosebetsi o tloaelehileng.

** Boloka boingoliso le koetliso li ntse li le teng.** Hlahisa matsatsi a nchafatso a NCR, linako tsa ho qetela tsa CPD, le litlamo life kapa life tsa tsebiso. Netefatsa hore ke baeletsi ba ngolisitsoeng feela ba etsang mesebetsi e laoloang le hore lintlha tsa bona ke tsa morao-rao ho NCR.

Ngola maano a hau. E-ba le mekhoa e ngotsoeng (kapa bonyane e hlakileng, mehato e ngotsoeng) bakeng sa ho sebetsana le litletlebo, tsamaiso ea li-account tsa trust, ho bula le ho koala lifaele, le ho boloka boitsebiso. Bahlahlobi ba ananela bopaki ba hore u nahanne ka boitlamo ba hau mme ba bo kenya tšebetsong ea hau.

Ha NCR e iteanya le uena, arabela hang-hang, hlahisa seo u se kopiloeng, ‘me u boloke kopi ea ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe eo u e romelang. Karabelo e khutsitseng, e hlophisitsoeng e bonts’a hantle boikoetliso ba hau mme e fokotsa monyetla oa ho phahama.

Lula u Itokiselitse Audit Selemo ho pota

Lenane la tlhahlobo ea tlhahlobo ea NCR bakeng sa baeletsi ba mekoloto le na le thuso ha feela o le sebelisa. Sebetsa sebakeng se seng le se seng, lokisa likheo, ‘me u hlahlobe lethathamo khafetsa e le hore ha molaoli a botsa lirekoto tsa hau, o ka araba ka kholiseho. Sistimi e etselitsoeng morero e bolokang lifaele tsa linyeoe, lintlha tsa ofisi, le litselana tsa tlhahlobo sebakeng se le seng li etsa hore ho be bonolo ho lula u le malala-a-laotsoe ntle le ho qhekella motsotsong oa ho qetela.

Bona hore na tlhahlobo e hlophisitsoeng ea mokoloto le litokomane tsa linyeoe li ka boloka tlhahlobo ea hau ea boikoetliso e le malala-a-laotsoe joang